Thế hệ thứ hai: một nhóm có bức tranh riêng

Người sinh ra hoặc lớn lên từ nhỏ ở nước ngoài không phải một phiên bản trẻ hơn của cha mẹ họ. Họ là một nhóm với những đặc điểm riêng, và đó là một trong những chủ đề được nghiên cứu nhiều nhất trong lĩnh vực này.

Vì sao họ khác

Họ không trải qua quá trình di cư. Với họ, nơi ấy là nơi duy nhất họ biết — hoặc là nơi họ biết rõ nhất.

Ngôn ngữ của xã hội xung quanh là ngôn ngữ mạnh nhất của họ, trong khi với cha mẹ thì ngược lại.

Họ đi qua hệ thống giáo dục tại chỗ, nên chuẩn tham chiếu về nghề nghiệp và về cuộc sống được hình thành từ xã hội ấy chứ không từ quê hương của cha mẹ.

Và họ không có trải nghiệm so sánh trực tiếp — trong khi cha mẹ luôn có một thang đo ngầm giữa hai nơi.

Bốn điểm này làm cho hai thế hệ sống ở cùng một nơi mà nhìn nó rất khác nhau.

Những gì nghiên cứu ghi nhận về kết quả

Về giáo dục và nghề nghiệp, thế hệ thứ hai ở nhiều cộng đồng có kết quả khá — và ở một số nhóm thì cao hơn mức trung bình của xã hội xung quanh.

Cơ chế được nêu trong các nghiên cứu: kỳ vọng cao của gia đình, cộng với việc cha mẹ thường đã hy sinh nhiều nên việc học được coi trọng.

Nhưng kết quả rất khác nhau giữa các cộng đồng và giữa các lớp trong cùng một cộng đồng, và nó phụ thuộc mạnh vào điểm xuất phát của cha mẹ — trình độ, nguồn lực, và con đường tới.

Nên việc khái quát về "thế hệ thứ hai" nói chung ít có nội dung, giống như việc khái quát về "cộng đồng" nói chung.

Câu hỏi về bản sắc

Đây là chủ đề được nói tới nhiều nhất và cũng dễ đơn giản hoá nhất.

Mô hình cũ giả định một sự chọn lựa: hoặc giữ bản sắc gốc, hoặc hoà vào xã hội mới.

Nghiên cứu hiện nay mô tả một bức tranh khác: phần lớn người thuộc nhóm này giữ cả hai ở những mức độ và trong những bối cảnh khác nhau, và điều đó không phải một mâu thuẫn cần giải quyết.

Và mức độ gắn bó với từng phía thay đổi theo thời gian trong đời một người — nhiều người mô tả việc quan tâm tới gốc gác của mình tăng lên ở tuổi trưởng thành, sau một giai đoạn ít quan tâm hơn khi còn trẻ.

Đây là hiện tượng được ghi nhận ở nhiều cộng đồng khác nhau, và nó cho thấy bản sắc là một quá trình chứ không phải một trạng thái được chọn một lần.

Ngôn ngữ của quê hương cha mẹ

Việc giữ được ngôn ngữ ấy phụ thuộc vào ba yếu tố: gia đình dùng nó ở nhà tới mức nào, có môi trường sử dụng ngoài gia đình không, và có cơ hội dùng nó cho một mục đích thật không.

Yếu tố thứ hai giải thích vì sao cộng đồng lớn giúp giữ ngôn ngữ tốt hơn.

Và yếu tố thứ ba giải thích vì sao việc về thăm quê hương có tác động lớn — nó biến ngôn ngữ từ một môn học thành một công cụ.

Xu hướng chung được ghi nhận: khả năng ngôn ngữ giảm rõ rệt qua các thế hệ, và tới thế hệ thứ ba thì thường chỉ còn ở mức rất hạn chế — trừ khi có những điều kiện đặc biệt.

Quan hệ với quê hương của cha mẹ

Nó khác về bản chất so với quan hệ của thế hệ thứ nhất.

Với thế hệ thứ nhất, đó là nơi họ đã sống; với thế hệ thứ hai, đó là nơi họ có liên hệ nhưng không có trải nghiệm sống.

Hệ quả về mặt kinh tế: dòng tiền gửi về giảm mạnh ở thế hệ thứ hai, như đã nói ở chuyên mục trước.

Nhưng dòng quan hệ và dòng tri thức thì không nhất thiết giảm — và ở một số trường hợp còn mạnh hơn, vì thế hệ thứ hai có vị thế nghề nghiệp cao hơn và hiểu cả hai bên.

Đây là một điểm đáng chú ý: các dòng khác nhau thay đổi theo những hướng khác nhau qua các thế hệ.

Điều suy đoán được và điều không

Suy đoán được: khả năng ngôn ngữ giảm qua các thế hệ, vì cơ chế của nó rõ và được quan sát nhất quán.

Suy đoán được: dòng tiền gửi về giảm còn dòng quan hệ không nhất thiết giảm.

Không suy đoán được: kết quả giáo dục và nghề nghiệp của một nhóm cụ thể, vì nó phụ thuộc mạnh vào điểm xuất phát và vào bối cảnh xã hội.

Và không suy đoán được: bản sắc sẽ phát triển thế nào, vì đó là một quá trình cá nhân với nhiều kết quả khác nhau đều đã được quan sát.

Các nghiên cứu về thế hệ thứ hai được công bố bởi các viện nghiên cứu xã hội học và di cư — hãy tham khảo tại chính nguồn ấy, và lưu ý rằng kết quả khác nhau nhiều theo cộng đồng và bối cảnh.