Tiền là dòng dễ đo nhất nên nó được nói tới nhiều nhất. Nhưng có ba dòng khác đi cùng với một cộng đồng ở nước ngoài, và tác động dài hạn của chúng có thể lớn hơn.
Chúng khó đo, nên chúng ít xuất hiện trong phân tích — nhưng điều đó không làm chúng kém quan trọng.
Dòng tri thức
Người làm việc ở một nền kinh tế khác học được cách làm, tiêu chuẩn, và cách tổ chức công việc ở đó.
Một phần tri thức ấy quay về — qua người trở về, qua hợp tác, qua việc giảng dạy và chia sẻ.
Và nó quay về ở dạng khó đo nhất: những cách làm được áp dụng, những tiêu chuẩn được nâng lên, những vấn đề được nhìn theo cách mới.
Trong nhiều nghiên cứu về phát triển, kênh này được coi là một trong những kênh có tác động dài hạn mạnh nhất — mạnh hơn dòng tiền, dù hoàn toàn không đo được bằng con số.
Dòng quan hệ
Người ở nước ngoài tạo ra những mối liên hệ giữa hai nơi — nghề nghiệp, học thuật, kinh doanh.
Những mối liên hệ ấy làm giảm chi phí giao dịch giữa hai nền kinh tế: dễ tìm đối tác hơn, dễ tin tưởng hơn, dễ hiểu cách làm của nhau hơn.
Quan sát nhất quán: thương mại giữa hai nước thường cao hơn khi có cộng đồng di cư lớn giữa chúng, và hiệu ứng ấy tồn tại sau khi tính tới các yếu tố khác.
Cơ chế: cộng đồng cung cấp thông tin và sự tin cậy — hai thứ đắt nhất trong giao dịch quốc tế.
Đây là một trong những hiệu ứng được ghi nhận rõ nhất và nó nằm ở tầng suy đoán được có cơ sở.
Dòng đầu tư
Người ở nước ngoài đầu tư về quê hương theo những cách khác với nhà đầu tư nước ngoài thông thường.
Họ chấp nhận rủi ro cao hơn ở những thị trường mà nhà đầu tư khác tránh, vì họ hiểu bối cảnh và có mạng lưới tại chỗ.
Họ đầu tư vào những vùng và những ngành mà dòng vốn thông thường không tới, thường là nơi họ xuất thân.
Và họ ít rút đi khi có bất ổn — cùng một tính ổn định ngược chu kỳ như dòng tiền gửi về, vì động cơ không thuần tuý là lợi nhuận.
Ba đặc điểm này làm cho dòng đầu tư từ cộng đồng hải ngoại có vai trò riêng mà không dòng vốn nào khác thay được.
Dòng thứ tư: ảnh hưởng xã hội
Ít được nói tới nhất và khó đánh giá nhất.
Người ở nước ngoài mang về những cách nhìn, những kỳ vọng và những chuẩn mực từ nơi họ sống.
Điều đó ảnh hưởng tới gia đình và cộng đồng của họ theo nhiều cách — về giáo dục, về vai trò trong gia đình, về kỳ vọng đối với dịch vụ công.
Tác động này được nghiên cứu nhưng khó đánh giá, vì nó là những thay đổi chậm và tương tác với nhiều yếu tố khác.
Và nó là loại thay đổi mà các xã hội đón nhận khác nhau — trang này mô tả cơ chế và không đánh giá.
Vì sao bốn dòng này ít xuất hiện trong phân tích
Vì chúng không đo được bằng một con số duy nhất, trong khi dòng tiền thì có.
Và vì tác động của chúng xuất hiện chậm và phân tán, nên khó gán nguyên nhân.
Kết quả: một phần lớn tác động thật của di cư nằm ngoài mọi bảng số liệu — và điều đó làm cho mọi đánh giá dựa thuần tuý vào số liệu đều thiếu một phần đáng kể.
Đây là một ví dụ rõ cho nguyên tắc đã nói ở chuyên mục đầu: con số nói được vài câu và im lặng với nhiều câu khác.
Điều suy đoán được và điều không
Suy đoán được: hiệu ứng lên thương mại giữa hai nơi, vì nó được quan sát nhất quán qua nhiều bối cảnh.
Suy đoán được: dòng đầu tư từ cộng đồng hải ngoại có đặc điểm riêng, vì động cơ của nó khác.
Không suy đoán được: quy mô của dòng tri thức, vì nó không đo được.
Và không suy đoán được: tác động xã hội, vì nó chậm, phân tán và tương tác với quá nhiều yếu tố khác.
Các nghiên cứu về vai trò của cộng đồng hải ngoại trong thương mại và đầu tư được công bố bởi các viện nghiên cứu và tổ chức quốc tế — hãy tham khảo tại chính nguồn ấy.
Ngoài tiền còn những dòng nào?
Dòng tri thức, dòng quan hệ, dòng đầu tư, và ảnh hưởng xã hội — cả bốn khó đo nên ít xuất hiện trong phân tích.
Dòng quan hệ tác động thế nào?
Thương mại giữa hai nước thường cao hơn khi có cộng đồng di cư lớn giữa chúng, vì cộng đồng cung cấp thông tin và sự tin cậy.
Đầu tư từ cộng đồng hải ngoại khác gì?
Chấp nhận rủi ro cao hơn ở những thị trường khác tránh, đi vào vùng mà dòng vốn thông thường không tới, và ít rút đi khi có bất ổn.
Vì sao bốn dòng này ít xuất hiện trong phân tích?
Vì chúng không đo được bằng một con số, và tác động của chúng xuất hiện chậm và phân tán nên khó gán nguyên nhân.
