Tiền do người di cư gửi về là một dòng vốn quốc tế, nhưng nó có ba đặc tính khiến nó khác hẳn mọi dòng vốn khác — và ba đặc tính ấy giải thích gần như mọi điều về tác động của nó.
Đặc tính một: phi tập trung
Nó gồm rất nhiều giao dịch nhỏ giữa các cá nhân, không phải một số ít giao dịch lớn giữa các tổ chức.
Không có ai quyết định dòng này đi đâu — nó là tổng của hàng triệu quyết định cá nhân độc lập.
Hệ quả: nó không thể được điều hướng bằng chính sách theo cách các dòng vốn khác có thể, và nó cũng không tập trung vào một ngành hay một vùng nào theo thiết kế.
Và nó rất khó đo đầy đủ, vì một phần đi qua các kênh không chính thức — điều làm cho mọi con số về nó đều là ước lượng dưới.
Đặc tính hai: ổn định ngược chu kỳ
Đây là đặc tính được nghiên cứu nhiều nhất và là đặc tính đáng chú ý nhất về mặt kinh tế.
Các dòng vốn khác thường rút đi khi một nền kinh tế gặp khó khăn — đó là bản chất của đầu tư.
Kiều hối thì có xu hướng ngược lại: khi gia đình ở nhà gặp khó, người ở xa thường gửi nhiều hơn chứ không ít hơn.
Lý do rõ: động cơ không phải lợi nhuận mà là hỗ trợ, nên nó phản ứng với nhu cầu chứ không với triển vọng sinh lời.
Hệ quả: nó đóng vai trò như một cơ chế giảm sốc ở cấp hộ gia đình — và ở những nơi dòng này đủ lớn, ở cấp nền kinh tế.
Đây là một trong những phát hiện ổn định nhất trong lĩnh vực và nó nằm ở tầng suy đoán được có cơ sở.
Đặc tính ba: đi thẳng tới hộ gia đình
Không qua ngân sách nhà nước, không qua một tổ chức trung gian phân bổ.
Nghĩa là nó đến trực tiếp với người sử dụng, và người ấy quyết định dùng vào việc gì.
Mặt thuận: không có tổn thất trong quá trình phân bổ, và nó đến đúng nơi có nhu cầu theo phán đoán của chính người trong cuộc.
Mặt cần cân nhắc: nó không được điều phối, nên nó không tự động đi vào những hoạt động có lợi ích lan toả rộng nhất.
Và nó chỉ đến với những hộ có người đi — nên nó không phân bổ đều trong xã hội, và điều đó có hệ quả riêng.
Tiền được dùng vào việc gì
Nghiên cứu về điều này khá nhất quán ở hướng chung.
Phần lớn đi vào tiêu dùng của hộ gia đình — ăn ở, y tế, giáo dục.
Một phần đáng kể vào giáo dục cho trẻ em, và đó là khoản có tác động dài hạn rõ nhất.
Một phần vào nhà ở.
Và một phần nhỏ hơn vào hoạt động kinh doanh — tỉ lệ này thay đổi rất nhiều theo bối cảnh và theo việc môi trường kinh doanh ở đó có thuận lợi không.
Việc phần lớn đi vào tiêu dùng đôi khi được nêu như một điểm yếu, nhưng tiêu dùng của hộ gia đình gồm cả y tế và giáo dục — hai khoản đầu tư vào con người mà không phải lúc nào cũng được tính là đầu tư.
Ai được ai mất
Hộ nhận được lợi rõ và trực tiếp.
Nền kinh tế địa phương được lợi qua sức mua tăng, với hiệu ứng lan toả tới những người không nhận trực tiếp.
Nhưng có những chi phí cần nêu: sự phụ thuộc vào một nguồn thu bên ngoài, và ở những nơi dòng này rất lớn thì có thể có tác động lên tỉ giá và lên khả năng cạnh tranh của các ngành xuất khẩu — một hiệu ứng được nghiên cứu nhưng mức độ thì tranh luận.
Và có một chi phí xã hội ít được nói: sự chia cách gia đình — dòng tiền tồn tại chính vì có người không ở nhà, và chi phí ấy không xuất hiện trong bất kỳ con số nào.
Điều suy đoán được và điều không
Suy đoán được: tính ổn định ngược chu kỳ, vì cơ chế của nó rõ và được quan sát nhất quán.
Suy đoán được: dòng này sẽ tồn tại chừng nào còn có người đi, vì động cơ của nó gắn với quan hệ gia đình.
Không suy đoán được: quy mô, vì một phần đáng kể đi qua kênh không chính thức.
Và không suy đoán được: tác động ròng lên một nền kinh tế cụ thể, vì nó phụ thuộc vào quy mô tương đối và vào cơ cấu của nền kinh tế ấy.
Số liệu về kiều hối do ngân hàng trung ương của từng nước và các tổ chức quốc tế công bố, với lưu ý rằng phần qua kênh không chính thức không được ghi nhận đầy đủ — hãy tra tại chính nguồn ấy.
Ba đặc tính của kiều hối là gì?
Phi tập trung, ổn định ngược chu kỳ, và đi thẳng tới hộ gia đình không qua trung gian phân bổ.
Ổn định ngược chu kỳ nghĩa là gì?
Khi gia đình ở nhà gặp khó, người ở xa thường gửi nhiều hơn — ngược với các dòng vốn khác vốn rút đi khi kinh tế gặp khó khăn.
Tiền được dùng vào việc gì?
Phần lớn vào tiêu dùng của hộ gồm y tế và giáo dục, một phần vào nhà ở, và một phần nhỏ hơn vào kinh doanh.
Vì sao mọi con số về kiều hối đều là ước lượng dưới?
Vì một phần đáng kể đi qua các kênh không chính thức và không được ghi nhận trong thống kê.
